Firma rodzinna. Opowieści polskich przedsiębiorców

Drugi tom historii firm rodzinnych opowiadanych przez beneficjentów projektów FR1 i FR2. Premiera książki miała miejsce 9 grudnia 2015 roku podczas konferencji PARP, podsumowującej projekt Firmy Rodzinne 2.

Paneliści konferencji

9 grudnia br. odbyła się konferencja zamykająca projekt „Firmy rodzinne 2”. Otwierający konferencję, Bożena Lublińska-Kasprzak, prezes PARP, i prof. Andrzej J. Blikle, prezes IFR, podkreślili, że wielkim osiągnięciem obu projektów było zbudowanie środowiska firm rodzinnych – sieci wzajemnie wspierających się i współpracujących ze sobą firm.

Konstytucja rodzinna

Nie istnieje szablon Konstytucji Rodzinnej. Każdy taki dokument jest pisany dla konkretnej firmy i konkretnej rodziny.
Opisuje się tu plany rozwojowe firmy w kontekście marzeń i rozmaitych potrzeb całej rodziny oraz poszczególnych jej członków.

Konstytucja rodzinna 

Coraz więcej firm rodzinnych decyduje się opracować dla siebie Konstytucję Rodzinną. Można w nim uregulować wszystko to, czego zwykle nie reguluje się w dokumentach korporacyjnych. Najważniejsze, aby uwzględniała specyfikę zarówno firmy, jak i rodziny, której dotyczy, a także, aby precyzyjnie opisywała wizję rozwoju oraz relacji między rodziną a firmą rodzinną.

 

Konstytucja rodzinna daje szansę, aby niektóre kwestie uregulować jeszcze wtedy, gdy założyciel firmy żyje i ma się dobrze. Dopóki ma autorytet, dzięki któremu może przekonać wszystkich do przyjęcia określonych zasad dotyczących w szczególności: strategii firmy, podstawowych praw i obowiązków członków rodziny, polityki wypłaty zysku, ochrony masy majątkowej firmy rodzinnej czy sposobu rozwiązywania sporów.

– Proces opracowywania konstytucji rodzinnej jest również doskonałą okazją do weryfikacji struktury firmy rodzinnej pod kątem organizacyjnym, prawnym oraz podatkowym – mówi mec. Dariusz Wasylkowski z kancelarii Wardyński i Wspólnicy.

 

Wszystko, co najważniejsze

W Konstytucji Rodzinnej zawiera się zobowiązania miękkie, np. dotyczące wychowania dzieci w określony sposób, dobrego mówienia o firmie itd., ale też opisuje się relacje biznesowe w powiązaniu z relacjami rodzinnymi. Czasem są to wizje i decyzje jednoosobowe założyciela przedsiębiorstwa, czasem koncepcje wypracowane i uzgodnione w gronie rodzinnym.

Można opisać krok po kroku procedury oraz działania, jakie zostaną podjęte w firmie w przypadku rozmaitych zdarzeń losowych lub określonych zachowań członków rodziny. Na przykład, co się zdarzy, jeśli ktoś z nich podejmie działalność konkurencyjną.
Można także opisać uzgodnione mechanizmy mediacyjnego rozwiązywania sporów oraz np. zasady wykupu osoby, która – z punktu widzenia interesów firmy – zachowuje się niewłaściwie. Bez zapisu w rodzinnej konstytucji sprawa mogłaby się skończyć procesem w sądzie, jak pomiędzy obcymi sobie ludźmi, i trwać całymi latami.
Do Konstytucji można też wpisać zasady fundowania stypendiów dla tych, którzy chcieliby się kształcić w określonym kierunku, pożądanym z punktu widzenia firmy.

– Choć konstytucja rodzinna jest bardzo wygodnym narzędziem budowania ładu rodzinnego, to jednak nie jest formalnie dokumentem wiążącym. Dlatego właśnie, w ślad za nią powinny iść inne dokumenty, mające moc prawną i niosące określone skutki – mówi Łukasz Martyniec, prawnik i doradca sukcesyjny.

 

 

– Potrzeba opracowania Konstytucji Rodzinnej pojawia się zwykle po pewnym czasie istnienia firmy, w miarę jak firma dojrzewa i rośnie liczba członków rodziny, a ich wiek oraz status są zróżnicowane – mówi Tomasz Budziak z firmy Korycka, Budziak i Audytorzy, podkreślając że Konstytucja nie jest wprawdzie dokumentem prawnym, jednak nie jest to też zwyczajny kawałek papieru. Jest ważnym narzędziem komunikacji, a jej zapisy usprawniają proces zarządzania sprawami zarówno biznesu, jak i rodziny.

 

 

– Konstytucja Rodzinna wytycza drogę postępowania i wskazuje na wartości, które dla danej rodziny są najważniejsze – mówi Ewa Bednarek-Wojtal, radca prawny z Kancelarii Prawnej Pactum. – Dopóki nie będzie regulacji ustawowej takiego dokumentu, najważniejszą jego wartością jest fakt podporządkowania się całej rodziny zawartym w nim regulacjom. Wydaje się, że każda rodzina, zwłaszcza prowadząca firmę w większym rozmiarze, powinna posiadać taki dokument, gdyż w dzisiejszych czasach można go porównać z herbem rodowym. To zaś budzi szacunek.

Konstytucja pozwala lepiej zrozumieć zmieniające się role członków rodziny w kontekście firmy – czego od kogo, dlaczego i na jakich zasadach się oczekuje. Ułatwia zarządzanie kapitałem ludzkim rodziny.
W firmie rodzinnej, jak w każdej grze zespołowej, trzeba szukać równowagi między talentami, możliwościami, motywacją i indywidualizmem każdego z graczy, a celem wspólnym. Konstytucja ustala te reguły..

Tekst, film, zdjęcia: Alicja Wejner