Firma rodzinna. Opowieści polskich przedsiębiorców

Drugi tom historii firm rodzinnych opowiadanych przez beneficjentów projektów FR1 i FR2. Premiera książki miała miejsce 9 grudnia 2015 roku podczas konferencji PARP, podsumowującej projekt Firmy Rodzinne 2.

Paneliści konferencji

9 grudnia br. odbyła się konferencja zamykająca projekt „Firmy rodzinne 2”. Otwierający konferencję, Bożena Lublińska-Kasprzak, prezes PARP, i prof. Andrzej J. Blikle, prezes IFR, podkreślili, że wielkim osiągnięciem obu projektów było zbudowanie środowiska firm rodzinnych – sieci wzajemnie wspierających się i współpracujących ze sobą firm.

II. Firma Rodzinna formalnie

  • Jakieś ułatwienia formalne?
  • Wyjątki, które potwierdzałyby tę regułę?
  • My szanujemy urzędników, ale czy oni szanują nas?
  • Formuła prawna firmy rodzinnej?

 

Jakieś ułatwienia formalne?

Absolutnie żadnych. Firmy rodzinne działają w Polsce w tych samych warunkach prawnych, jak wszystkie inne przedsiębiorstwa. Prawo w żaden sposób nie preferuje ich rodzinności. Gdyby tak było, oznaczałoby to, że jakaś inna grupa jest dyskryminowana. Skoro wszyscy są równi wobec prawa, muszą też podlegać tym samym regułom.

Wyjątki, które potwierdzałyby tę regułę?

Owszem, tak. Na przykład to, że w działalności prowadzonej na podstawie wpisu do ewidencji nie można zatrudnić żony, bo koszty jej zatrudnienia nie są kosztem uzyskania przychodu. Kolejny przykład przepisu, który utrudnia funkcjonowanie firm w ogóle, ale rodzinnych w szczególności, to tzw. kredyt na badania rozwojowe. Może go dostać tylko ten, kto kupuje technologie, a nie ktoś, kto sam je wytwarza. Czyli innowacyjne firmy rodzinne wsparcia nie mają, bo ten kredyt im się nie należy. (stan prawny: lipiec 2013 r.)

My szanujemy urzędników, ale czy oni szanują nas?

Poza skomplikowanymi przepisami zdarzają się nieprzyjazne urzędy, a w nich niesympatyczni urzędnicy. Trudne bywają zwłaszcza relacje z urzędami skarbowymi. Firmy rodzinne są dla nich szczególnie łatwym celem, bo wiadomo, gdzie funkcjonują i gdzie mają wszystkie swoje aktywa. Administracja podatkowa ma więc ułatwione zadanie, by w wyniku przeprowadzanej kontroli obciążać przedsiębiorstwo nie zawsze sprawiedliwym domiarem podatkowym. Czasem kończy się to przymusowym zakończeniem działalności firmy.

Formuła prawna firmy rodzinnej?

Można różnie. Większość firm w Polsce funkcjonuje jako przedsięwzięcie jednoosobowe na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Jest to więc ulubiona forma prowadzenia działalności, ponieważ pod wieloma względami jest ona najprostsza. Jednocześnie wydaje się ona jednak najmniej dostosowana do specyfiki firm rodzinnych. I z wielu powodów jest najbardziej ryzykowna. Przede wszystkim dlatego, że całkowicie wyklucza możliwość zarówno sukcesji, jak i dziedziczenia. Tak więc najprostszy sposób wcale nie jest tym najlepszym.

Dla firm mniejszych znacznie lepszym rozwiązaniem wydaje się zawiązanie spółki cywilnej. Wymaga wprawdzie zaufania pomiędzy wspólnikami, ale za to zakłada się ją bardzo szybko, jest prosta w prowadzeniu i tania w utrzymaniu. Jeśli natomiast biznes prowadzony jest z rozmachem, wtedy należałoby rozważyć możliwość przekształcenia się w twór nieco bardziej wyrafinowany prawnie, np. spółkę akcyjną, spółkę komandytowo-akcyjną lub spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością powiązaną ze spółką komandytową.